Het mooiste blijven de spontane ontmoetingen met Rwandezen zelf. De onafrikaanse geslotenheid van de cultuur maakt het mengen en doordringen in een Rwandees netwerk niet zo makkelijk. En zelf zoek ik in den vreemde ook naar veiligheid en ‘makkelijk’ contact.
Maar soms heb je parels van ontmoetingen wel. Deze had ik in het busje van Gikondo naar centre ville, na mijn Kinyarwandales. Ineengedrukt tussen mijn leraar aan de ene kant en een Congolese leraar aan de andere kant maakte ik het ritje. Met die Congolese leraar had ik toevallig al eens in de stromende regen in een busje gezeten, dus hij begroette me alsof ik een oude bekende was. Dat doet goed.
[Terwijl ik dit schrijf, ontdek ik tot mijn spijt dat dit gesprek dus ook niet tot stand kwam met een Rwandees. Mijn buurman was per slot van rekening een man die van oorsprong uit Goma, in Congo komt. Nu ja, een verslag van een leuk gesprek met een Rwandees volgt te zijner tijd.]
Met de Congolees raakte ik wat aan de praat. Over de plek waar je in Kigali in hemelsnaam gewone yoghurt kan krijgen – heel bizar, het adagium van de overheid is ‘ieder gezin zijn koe!’, melk is overal en nergens te krijgen, maar yoghurt? Alleen in kleine bekertjes van 250 ml met ananassmaak. Of aardbeiensmaak, wat je wil. De beste man wist het ook niet, en hoefde het niet te weten ook.
Daarna kwam het gesprek op kinderen, want de vorige rit was Julia er ook bij. Dit keer niet. Of ze de enige was, vroeg hij. ‘Ja’, antwoordde ik, ‘tot nu toe wel.’
‘Dat is toch niet goed! Je moet er minstens vijf hebben, of zes,' sprak hij me vaderlijk toe.
Ik wimpelde dat advies wat weg, met een verwijzing naar de o zo hoge kosten van het levensonderhoud in Europa, en dat het onmogelijk zou zijn om ooit de schoolgelden van al die kinderen te betalen. Te duur is een argument dat het in Rwanda altijd goed doet...
Even later schakelde ik ook mijn Kinyarwandaleraar in, omdat er een enorm billboard langs de kant van de weg staat, waarvan ik nu eindelijk wel eens de betekenis wilde weten. Op dat enorme gevaarte staat, tegen een helderroze achtergrond, een streng uitziende vrouw met een doktersjas, die ons met uitgestoken vinger wat wil duidelijk maken.
'Umuri menya!' werpt ze je toe, in dikke krullende letters. En daarna volgt een zin die ik op deze plek niet kan reproduceren. Zowel de Congolees als mijn leraar moesten hard lachen. Samen vertaalden ze dit meesterlijke stukje voorlichting. 'Face the truth! Condooms zijn het beste middel om aan gezinsplanning te doen.'
In de context van ons gesprek was dat wel een mooie boodschap. Alhoewel, mijn Congolese buurman zou me waarschijnlijk aanraden om dan gewoon zes kinderen plannen.
Naschrift. Dat billboard is waarschijnlijk een van de communicatiemiddelen in de strijd voor de (ongeveer) vier-kinderen-politiek. Ongeveer, want de ene bron zegt twee, de ander weer drie. Dus het exacte aantal weet ik niet. Maar het zouden er maar al te goed vier kunnen zijn, want aan dat is een magisch getal. Vier is namelijk precies het aantal kinderen dat de hooggewaardeerde president van Rwanda heeft.
zondag 11 januari 2009
Vocabulaire. Voor de Julialiefhebbers
Ik stel het me zo voor. In Den Haag zou ik met het winterse weer aan Julia vragen: 'Julia, wat ben je aan het doen?' [Ja, ik schep er nogal behagen in om haar volzinnen te laten maken, vind het in ieder geval geweldig om te zien hoe haar taalontwikkeling vordert. Met rasse schreden zelfs.]
Maar goed, dan zou ze iets antwoorden als 'sneeuw zien' of 'ijs zien' of 'vogels zien'.
Vanochtend was Julia even uit het zicht. Zowel Johan als ik konden haar niet zo snel vinden, dus vanaf de veranda riep ik naar haar. 'Jaha', antwoordde ze.
'Aha, daar ben je. Wat ben je aan het doen?', vroeg ik, terwijl ik over de rand ging hangen, waardoor ik haar innig vergenoegd in kleermakerszit op de betonnen trap naar de tuin zag zitten.
'Kakkerlak zien! ' was haar antwoord.
Maar goed, dan zou ze iets antwoorden als 'sneeuw zien' of 'ijs zien' of 'vogels zien'.
Vanochtend was Julia even uit het zicht. Zowel Johan als ik konden haar niet zo snel vinden, dus vanaf de veranda riep ik naar haar. 'Jaha', antwoordde ze.
'Aha, daar ben je. Wat ben je aan het doen?', vroeg ik, terwijl ik over de rand ging hangen, waardoor ik haar innig vergenoegd in kleermakerszit op de betonnen trap naar de tuin zag zitten.
'Kakkerlak zien! ' was haar antwoord.
Het strand bij Bujumbura
Iedereen waarschuwt je ervoor: het aanlokkelijke water van het Rwandese Kivu-meer heeft wel bilharzia in zich. Bilharzia is een nare ziekte die je krijgt door geniepige kleine beestjes die zich ongemerkt door je huid naar binnen dringen als je zwemt, pootje baadt, of zelfs maar een douche neemt in geïnfecteerd water.
Daarom was ik reuze blij dat we in de kerstvakantie naar het Tanganyika-meer in Burundi gingen, waar je die ziekte niet kan krijgen vanwege de golven in het meer. Een topografische opfrissertje: het Tanganyikameer strekt zich uit van Burundi tot en met Tanzania, is enorm groot, en ook de hoofdstad Bujumbura van Burundi ligt er aan. En hoe.
Het meer was geweldig. Elke ochtend vroeg namen we een duik voordat de zon zo hard begon te branden dat je zeker wist dat je in het water zo rood zou worden als een kreeft.
Een paar dagen later onmoetten we een Nederlands gezin op het strand, van wie de vrouw in kwestie bij de Nederlandse ambassade in Kigali werkt. Zij verklaarde ons voor gek, omdat er weliswaar geen bilharzia voorkomt, maar wel krokodillen en nijlpaarden. Via haar werk had ze de meest afschuwelijke verhalen gehoord.
We woven haar angst wat weg, want op elke vierkante meter waren er lokale vissers, militairen en kleine kindjes te vinden, die lustig in het water ronddobberden. Niet bepaald alleen onnozele bazungu’s dus. Een nijlpaard – van zichzelf tamelijk anstige beesten – zou wel gek zijn om in dat gewoel terecht te komen.
Toch was die ontmoeting wel debet aan een verminderd plezier als ik Julia weer met haar bandjes om zag rondspatteren en ik mijn rondjes door het water maakte. Van elke ronddrijvende tak maakte ik gelijk een krokodil.
En het bordje van het hotel bij het strand ‘the hotel takes no responsibility for guests who swim in the lake’ kreeg ook een steeds lugubere bijklank.
Maar we lieten ons niet weerhouden. Daarvoor was het water veel te warm en het genoegen te groot. Op de dag van ons vertrek gingen we daarom weer vroeg naar het strand voor een laatste duik.
En daar was ‘ie, tot mijn starre verbazing: precies voor onze neus, op nog geen twintig meter afstand, dreef daar een nijlpaard. Helemaal alleen, van kop tot staart onder water, alleen de ogen een stukje boven de waterspiegel.
We hadden natuurlijk een paar meter kunnen opschuiven voor dat laatste baantje. Toch trokken we dat - o zo saai - in het zwembad van ons hotel.
Daarom was ik reuze blij dat we in de kerstvakantie naar het Tanganyika-meer in Burundi gingen, waar je die ziekte niet kan krijgen vanwege de golven in het meer. Een topografische opfrissertje: het Tanganyikameer strekt zich uit van Burundi tot en met Tanzania, is enorm groot, en ook de hoofdstad Bujumbura van Burundi ligt er aan. En hoe.
Het meer was geweldig. Elke ochtend vroeg namen we een duik voordat de zon zo hard begon te branden dat je zeker wist dat je in het water zo rood zou worden als een kreeft.
Een paar dagen later onmoetten we een Nederlands gezin op het strand, van wie de vrouw in kwestie bij de Nederlandse ambassade in Kigali werkt. Zij verklaarde ons voor gek, omdat er weliswaar geen bilharzia voorkomt, maar wel krokodillen en nijlpaarden. Via haar werk had ze de meest afschuwelijke verhalen gehoord.
We woven haar angst wat weg, want op elke vierkante meter waren er lokale vissers, militairen en kleine kindjes te vinden, die lustig in het water ronddobberden. Niet bepaald alleen onnozele bazungu’s dus. Een nijlpaard – van zichzelf tamelijk anstige beesten – zou wel gek zijn om in dat gewoel terecht te komen.
Toch was die ontmoeting wel debet aan een verminderd plezier als ik Julia weer met haar bandjes om zag rondspatteren en ik mijn rondjes door het water maakte. Van elke ronddrijvende tak maakte ik gelijk een krokodil.
En het bordje van het hotel bij het strand ‘the hotel takes no responsibility for guests who swim in the lake’ kreeg ook een steeds lugubere bijklank.
Maar we lieten ons niet weerhouden. Daarvoor was het water veel te warm en het genoegen te groot. Op de dag van ons vertrek gingen we daarom weer vroeg naar het strand voor een laatste duik.
En daar was ‘ie, tot mijn starre verbazing: precies voor onze neus, op nog geen twintig meter afstand, dreef daar een nijlpaard. Helemaal alleen, van kop tot staart onder water, alleen de ogen een stukje boven de waterspiegel.
We hadden natuurlijk een paar meter kunnen opschuiven voor dat laatste baantje. Toch trokken we dat - o zo saai - in het zwembad van ons hotel.
donderdag 18 december 2008
De Vaticaanse poes
Je slaat in een ander land soms onverwachte wegen in. Dus besloten we opeens een poesje te willen nemen, nadat Julia zo leuk had gespeeld bij een meisje-met-klein-poesje. Zelfs ik vond het vertederend, terwijl ik niet bekend sta als dierenvriend (eufemisme). We vonden het de gok wel waard, ook al had Julia na dit speelpartijtje een nieuwe zin aan haar vocabulaire toegevoegd: ‘magge niet poesje gooiuh.
Na een telefoontje bleek dat er nog twee kleintjes op een nieuw baasje aan het wachten waren. Dus wij erheen. Bleek de eigenaar de nuntius – oftewel de ambassadeur – van het Vaticaan in Rwanda te zijn! We hadden deze Poolse priester al een keertje ontmoet op een feestje van de Belgische ambassade, alwaar Johan vriendelijk met hem had geproost op de Belgische koning.
We werden vriendelijk door de beste man onthaald en door hem naar de achterkant van zijn prachtige optrekje gevoerd, omdat - in zijn woorden - ‘de nonnen van de poesjes zijn’. Daar aangekomen bleken de poesjes helaas de dag ervoor al gebroederlijk te zijn opgehaald.
Maar het Vaticaan wist raad, we konden ons telefoonnummer achterlaten. De Roomse geestelijke zei het aldus: ‘ach, die moederpoes is om de haverklap zwanger. Het wachten op een nieuw nestje duurt nooit lang. Er zijn hier zoveel katers in de buurt.’
Zelfs de poezen komen kennelijk niet om de Roomse wet tot vermenigvuldiging heen. De lokale Whiskasfabrikant kan wellicht sponsoring overwegen…
Na een telefoontje bleek dat er nog twee kleintjes op een nieuw baasje aan het wachten waren. Dus wij erheen. Bleek de eigenaar de nuntius – oftewel de ambassadeur – van het Vaticaan in Rwanda te zijn! We hadden deze Poolse priester al een keertje ontmoet op een feestje van de Belgische ambassade, alwaar Johan vriendelijk met hem had geproost op de Belgische koning.
We werden vriendelijk door de beste man onthaald en door hem naar de achterkant van zijn prachtige optrekje gevoerd, omdat - in zijn woorden - ‘de nonnen van de poesjes zijn’. Daar aangekomen bleken de poesjes helaas de dag ervoor al gebroederlijk te zijn opgehaald.
Maar het Vaticaan wist raad, we konden ons telefoonnummer achterlaten. De Roomse geestelijke zei het aldus: ‘ach, die moederpoes is om de haverklap zwanger. Het wachten op een nieuw nestje duurt nooit lang. Er zijn hier zoveel katers in de buurt.’
Zelfs de poezen komen kennelijk niet om de Roomse wet tot vermenigvuldiging heen. De lokale Whiskasfabrikant kan wellicht sponsoring overwegen…
De avocadoboom vervolgd
Vandaag heb het eigen ogen mogen aanschouwen: de klim van onze wacht in de avacadoboom. Na een onfortuinlijk avontuur met een advocado wilde ik ze graag vers van de boom zien vallen.
De buurwachter heeft hiervoor een speciaal instrumentje gemaakt, een lange rietstengel met een elastiek in een v-vorm, waardoor ze ook uit hoge takken gehaald kunnen worden. Zelfs dat bood geen uitkomst voor de laatste exemplaren uit onze metershoge boom.
Dus de wacht deed hoeps zijn laarzen uit en klom er razendsnel in. Er liggen nu vier mooie avocado’s in onze kast te wachten op consumptie. Verdere pogingen om hier autarkisch te gaan leven, volgen.
De buurwachter heeft hiervoor een speciaal instrumentje gemaakt, een lange rietstengel met een elastiek in een v-vorm, waardoor ze ook uit hoge takken gehaald kunnen worden. Zelfs dat bood geen uitkomst voor de laatste exemplaren uit onze metershoge boom.
Dus de wacht deed hoeps zijn laarzen uit en klom er razendsnel in. Er liggen nu vier mooie avocado’s in onze kast te wachten op consumptie. Verdere pogingen om hier autarkisch te gaan leven, volgen.
woensdag 3 december 2008
Na Daphrose nu Veronique
We hebben een nieuwe hulp gevonden, Veronique. Na het debacle met Daphrose werden we bij voorbaat wat kritischer en we hadden dus een lijstje opgesteld met een drietal criteria voor een volgende hulp:
- In ieder geval een mondje Engels, zodat Julia redelijk makkelijk met haar kan communiceren;
- Bij voorbaat overeenstemming over het salaris;
- Enige ervaring met kinderen, koken en schoonmaken.
De combinatie van deze drie bleek nogal een lastige puzzel op te leveren. Na een tijdje was een groot netwerk van drivers, collega's, medevrijwilligers en Kinyarwandaleraren voor ons aan het zoeken.
Twee aardige dames werden het niet. De ene bleek op het sollicitatiegesprek toch niet de 'Engelssprekende hulp van een Amerikaans gezin met veel ervaring met kinderen' te zijn, zoals door de chauffeur van Johan was verzekerd. We waren al een half uur met haar aan het praten, en enigszins verbijsterd dat ze na jaren bij dat Amerikaanse gezin, toch nog zo weinig van ons Engels begreep.
Toen kwam de driver er toevallig aan en het was wel verhelderend, toen hij zei, dat hij uiteindelijk toch iemand anders had gevonden. Die weliswaar weinig Engels sprak, maar wel in de keuken van het Novotel had geleerd hoe ze hamburgers moest maken!
Dat is op zich een groot voordeel, maar het gebrek aan Engels deed haar de das om. Hopelijk kan ze terecht bij een ander Nederlands stel.
De volgende kwam ook via de driver. Hij introduceerde haar met de woorden 'het is zoooo moeilijk om iemand te vinden die dit werk kan doen en ook Engels sprak, echt heel moeilijk.'
Achteraf begrepen we waarom. Deze dame had wel voor een Amerikaanse man gewerkt. En die man - verantwoordelijk voor het bouwen van het nieuwe fort dat Amerikaanse ambassade heet - had haar klaarblijkelijk drie keer zoveel betaald als wij wilden doen.
Pro forma probeerden we nog tot overeenstemming te komen, maar helaas is het zo dat mensen hier liever niet werken dan voor minder geld dan ze willen. Dus Donna was ook van de baan.
Maar dan Veronique: zij lijkt opeens alles te verenigen in 1 persoon wat we willen: ze kan koken, ze kan wat Engels en ze wil sparen om na haar middelbare school, die ze net heeft afgerond (ze is inmiddels 23), de kosten van de universiteit te kunnen dragen. Want van de aanvraag voor een beurs verwacht ze zelf niet zo veel.
Mijn leven lijkt wel te draaien uit het zoeken naar een goede hulp. Heel koloniaal, als je er vanuit een bepaald gezichtspunt naar kijkt. Anderzijds: ik merk opeens - en niet zonder schok - hoe veelomvattend het is om in mijn dagelijks leven iemand binnen te laten, met wie ik bijna evenveel uren doorbreng als met mijn man of kind.
Iemand voor wie ik tegelijkertijd de werkgever, en daarnaast gewoon een blanke met het Grote Geld, de mzungu met amafaranga, ben.
- In ieder geval een mondje Engels, zodat Julia redelijk makkelijk met haar kan communiceren;
- Bij voorbaat overeenstemming over het salaris;
- Enige ervaring met kinderen, koken en schoonmaken.
De combinatie van deze drie bleek nogal een lastige puzzel op te leveren. Na een tijdje was een groot netwerk van drivers, collega's, medevrijwilligers en Kinyarwandaleraren voor ons aan het zoeken.
Twee aardige dames werden het niet. De ene bleek op het sollicitatiegesprek toch niet de 'Engelssprekende hulp van een Amerikaans gezin met veel ervaring met kinderen' te zijn, zoals door de chauffeur van Johan was verzekerd. We waren al een half uur met haar aan het praten, en enigszins verbijsterd dat ze na jaren bij dat Amerikaanse gezin, toch nog zo weinig van ons Engels begreep.
Toen kwam de driver er toevallig aan en het was wel verhelderend, toen hij zei, dat hij uiteindelijk toch iemand anders had gevonden. Die weliswaar weinig Engels sprak, maar wel in de keuken van het Novotel had geleerd hoe ze hamburgers moest maken!
Dat is op zich een groot voordeel, maar het gebrek aan Engels deed haar de das om. Hopelijk kan ze terecht bij een ander Nederlands stel.
De volgende kwam ook via de driver. Hij introduceerde haar met de woorden 'het is zoooo moeilijk om iemand te vinden die dit werk kan doen en ook Engels sprak, echt heel moeilijk.'
Achteraf begrepen we waarom. Deze dame had wel voor een Amerikaanse man gewerkt. En die man - verantwoordelijk voor het bouwen van het nieuwe fort dat Amerikaanse ambassade heet - had haar klaarblijkelijk drie keer zoveel betaald als wij wilden doen.
Pro forma probeerden we nog tot overeenstemming te komen, maar helaas is het zo dat mensen hier liever niet werken dan voor minder geld dan ze willen. Dus Donna was ook van de baan.
Maar dan Veronique: zij lijkt opeens alles te verenigen in 1 persoon wat we willen: ze kan koken, ze kan wat Engels en ze wil sparen om na haar middelbare school, die ze net heeft afgerond (ze is inmiddels 23), de kosten van de universiteit te kunnen dragen. Want van de aanvraag voor een beurs verwacht ze zelf niet zo veel.
Mijn leven lijkt wel te draaien uit het zoeken naar een goede hulp. Heel koloniaal, als je er vanuit een bepaald gezichtspunt naar kijkt. Anderzijds: ik merk opeens - en niet zonder schok - hoe veelomvattend het is om in mijn dagelijks leven iemand binnen te laten, met wie ik bijna evenveel uren doorbreng als met mijn man of kind.
Iemand voor wie ik tegelijkertijd de werkgever, en daarnaast gewoon een blanke met het Grote Geld, de mzungu met amafaranga, ben.
Bloggen by candlelight
Het was ons nog zo verzekerd: in de wijk Kiyovu, vlakbij de president, daar valt de stroom in ieder geval nooit uit.
Wat een bijzonder moment beleven we dan nu! Op de avond dat we voor het eerst internet hebben in huis - zij het geleend van Johans werk - tast ik hier in het duister om wat goede toetsen op de laptop te raken, terwijl Johan me met een kaarsje bijlicht, zodat het nog ergens op lijkt.
Ondertussen zijn we bezig om water te koken op ons gas-gasfornuis, zodat we morgen weer versgefilterd drinkwater hebben.
En elders in de buurt komen de generatoren grommend en kreunend op gang.
Wat een bijzonder moment beleven we dan nu! Op de avond dat we voor het eerst internet hebben in huis - zij het geleend van Johans werk - tast ik hier in het duister om wat goede toetsen op de laptop te raken, terwijl Johan me met een kaarsje bijlicht, zodat het nog ergens op lijkt.
Ondertussen zijn we bezig om water te koken op ons gas-gasfornuis, zodat we morgen weer versgefilterd drinkwater hebben.
En elders in de buurt komen de generatoren grommend en kreunend op gang.
Abonneren op:
Posts (Atom)